10 jaar luisteren naar

Vereniging

Vereniging Voor Natuurkunde

Starttijd

15-10-2026, 20:00

Eindtijd

15-10-2026, 22:00

Locatie

Campus Sterre, S9, A1

Type terrein

UGent-domein

Type activiteit

Lezing

Beschrijving

In 1915 voorspelde Albert Einsteins algemene relativiteitstheorie dat heftige gebeurtenissen ver in de kosmos — zoals botsende zwarte gaten en samensmeltende neutronensterren — rimpelingen door de ruimtetijd zouden sturen. Decennialang bleef dit een zuiver theoretische voorspelling: de rimpelingen werden zo zwak geacht dat Einstein zelf betwijfelde of ze ooit gemeten zouden kunnen worden. Op 14 september 2015, bijna precies een eeuw na de formulering van de theorie, registreerden de Advanced LIGO-detectoren voor het eerst zo’n rimpeling.

Deze lezing blikt terug op het decennium sinds die eerste detectie. Professor Li vertrekt van de vergelijkingen die zwaartekrachtgolven beschrijven en legt in grote lijnen uit wat er nodig is om een detector te bouwen die gevoelig genoeg is om ze op te vangen: een instrument dat over armen van enkele kilometers lang een lengteverandering meet die veel kleiner is dan de breedte van een proton.

Vervolgens bekijken we wat deze detecties ons hebben geleerd: tientallen botsende zwarte gaten met massa’s die we niet hadden verwacht, een samensmeltend paar neutronensterren dat gelijktijdig in zwaartekrachtgolven en licht werd waargenomen, en nieuwe beperkingen op de eigenschappen van materie onder omstandigheden die geen enkel laboratorium op aarde kan evenaren.

De lezing sluit af met een vooruitblik op de Einstein Telescope, de Europese detector van de volgende generatie die momenteel wordt ontworpen, en op de open vragen in de astrofysica en de fundamentele fysica die deze detector moet helpen beantwoorden.